روایت یک شهر؛ ادای احترام به استاد صمد رحمانی

تبریز شهری است که حافظه‌اش با حادثه، ایمان و واژه شکل گرفته؛ شهری که تاریخش را نه فقط در کتاب‌ها، بلکه در سینه آدم‌ها نگه داشته است.

در این حافظه زنده، نام‌هایی حضور دارند که آرام و بی‌ادعا اثر گذاشته‌اند؛ نام‌هایی که اگر نبودند، مسیر امروز فرهنگ این شهر طور دیگری رقم می‌خورد.

استاد صمد رحمانی از همان چهره‌هاست.

اگر داستان‌نویسی معاصر تبریز نفس می‌کشد، اگر نسل تازه‌ای از نویسندگان این شهر جسارت روایت یافته‌اند، سهم استاد رحمانی در این مسیر انکارشدنی نیست.

سال‌هاست که یکشنبه‌ها در تبریز معنای دیگری دارد؛ روزی که کلاس‌های داستان‌نویسی او صرفاً یک جلسه آموزشی نیست، بلکه محفلی برای فکر کردن، دیدن و نوشتن است. در آن یکشنبه‌ها، جوانان با دستانی خالی اما ذهن‌هایی پر، کنار کلمه می‌نشینند تا بیاموزند چگونه از شهرشان بنویسند؛ از مردم، رنج‌ها، امیدها و رؤیاها. آنجا داستان فقط تکنیک نیست؛ تعهد است. مسئولیت است. نگاهی است که نویسنده را در برابر جامعه‌اش پاسخ‌گو می‌کند.

استاد صمد رحمانی از آن معلمانی است که چارچوب دانشگاه برایش تنگ است. نویسنده است، استاد دانشگاه است، اما بیش از هر چیز معلم فرهنگ است؛ کسی که به شاگردانش فهماند روایت، بازی با کلمات نیست، بلکه ثبت هویت و نگهبانی از حافظه جمعی است؛ و گاهی شکلی دیگر از ایستادگی. تبریز، شهری که همیشه پیش‌قدم بوده، در ادبیات امروز خود مدیون سال‌ها تلاش خاموش مردی است که بی‌هیاهو نوشت، خواند، نقد کرد و پرورش داد.

اگر امروز صدای تبریز در داستان‌های معاصر شنیده می‌شود، اگر نام این شهر در نقشه داستان‌نویسی ایران جایگاه دارد، رد پای استاد رحمانی در آن روشن است. چهارمین همایش زنده‌نامان تبریز، فقط آیین تقدیر نیست؛ لحظه‌ای برای درنگ است. فرصتی برای یادآوری اینکه برخی انسان‌ها پیش از آنکه ستوده شوند، درست زیسته‌اند. استاد صمد رحمانی از همان زنده‌نام‌هاست؛ هنوز میان ماست، هنوز می‌آموزد و هنوز الهام‌بخش است. تبریز، به احترام یکشنبه‌هایت می‌ایستد؛ به احترام مردی که به این شهر یاد داد چگونه خودش را روایت کند.