نفوذ امنیتی؛ نشانه ضعف یا واقعیت نبرد پنهان؟

یادداشت: یونس یوسفی

هر بار که خبر کشف یک محموله سلاح، بازداشت یک تیم خرابکار یا خنثی‌سازی یک طرح تروریستی در داخل کشور منتشر می‌شود، این پرسش مطرح می‌گردد که آیا صرفِ «وقوع نفوذ» به معنای ضعف دستگاه اطلاعاتی است؟ در تحلیل حرفه‌ای امنیت ملی، پاسخ الزاماً منفی است. در دنیای امروز، امنیت یک وضعیت «صفر و صدی» نیست؛ بلکه صحنه یک نبرد دائمی و خاموش اطلاعاتی میان سرویس‌هاست.

نفوذ؛ بخشی از ماهیت جنگ اطلاعاتی

قدرت‌های اطلاعاتی دنیا دائماً در حال تلاش برای رخنه، جذب نیرو، انتقال تجهیزات و ایجاد شبکه هستند. هیچ کشوری—even پیشرفته‌ترین‌ها—از تلاش دشمن برای نفوذ مصون نیست. آنچه تعیین‌کننده است، توان کشف، رصد، ضربه پیش‌دستانه و مهار تهدید است؛ نه صرفِ تلاش دشمن. در این چارچوب، ساختار اطلاعاتی ایران طی دهه‌های اخیر درگیر رویارویی مستمر با شبکه‌هایی بوده که از سوی سرویس‌های اطلاعاتی متعدد منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای پشتیبانی می‌شوند. همین گستردگی تهدید، خود نشان‌دهنده وزن و جایگاه ایران در معادلات امنیتی است.

شاخص قدرت اطلاعاتی؛ «خنثی‌سازی» قبل از «وقوع»

کارآمدی یک دستگاه اطلاعاتی معمولاً در جایی دیده می‌شود که اتفاقی نمی‌افتد؛ یعنی عملیات‌ها پیش از اجرا کشف می‌شوند. در سال‌های گذشته بارها اعلام شده که: شبکه‌های وابسته به گروه‌های تروریستی تکفیری پیش از اجرای عملیات در شهرهای مختلف شناسایی و متلاشی شده‌اند. تیم‌های مسلح و محموله‌های انفجاری در مبادی مرزی یا در عمق کشور کشف شده‌اند. شبکه‌های جاسوسی مرتبط با سرویس‌های بیگانه شناسایی و اعضای آن‌ها بازداشت شده‌اند. طرح‌های خرابکارانه علیه زیرساخت‌های حساس، پیش از اجرا خنثی شده است. این‌ها صرفاً خبرهای مقطعی نیستند؛ بلکه نشانه وجود رصد اطلاعاتی لایه‌مند، اشراف میدانی و نفوذ متقابل در شبکه‌های دشمن است.

چرا با وجود این توان، باز هم تلاش برای نفوذ وجود دارد؟

زیرا راهبرد دشمن بر «فرسایش امنیتی» استوار است؛ یعنی با تکرار تلاش‌های کوچک، فضای روانی ناامنی ایجاد کند. انتشار گزینشی اخبار نیز گاهی با هدف القای ضعف صورت می‌گیرد، در حالی‌که واقعیت می‌تواند برعکس باشد: وقتی یک تیم دستگیر می‌شود، یعنی دستگاه امنیتی موفق شده پیش از تبدیل تهدید به بحران، آن را متوقف کند.

نبرد خاموش چندلایه

سیستم اطلاعاتی ایران تنها با یک بازیگر مواجه نیست؛ بلکه با مجموعه‌ای از سرویس‌های اطلاعاتی که هر کدام ابزار، فناوری و شبکه‌های خود را دارند درگیر است. در چنین صحنه‌ای، تداوم ثبات داخلی، برگزاری منظم رویدادهای ملی، امنیت نسبی شهرها و تداوم فعالیت زیرساخت‌ها، خود شاخصی از موفقیت در این نبرد پنهان است. نفوذ دشمن «تلاش» است؛ اما کشف و انهدام آن «نتیجه نبرد». ارزیابی قدرت اطلاعاتی باید بر اساس توان پیشگیری، کشف، نفوذ متقابل و مدیریت بحران انجام شود. کارنامه سال‌های گذشته نشان می‌دهد ساختار اطلاعاتی کشور نه‌تنها در موضع انفعال نبوده، بلکه در یک رویارویی پیچیده و مداوم، توانسته بخش قابل‌توجهی از تهدیدها را پیش از آن‌که به ناامنی گسترده تبدیل شوند، مهار کند. در جنگ‌های مدرن، پیروزی همیشه با صدای بلند اعلام نمی‌شود؛ بسیاری از موفقیت‌ها همان‌هایی هستند که جامعه فقط نتیجه‌اش را می‌بیند: امنیتِ برقرار.