فرهنگ و هنر پلی برای رسیدن به اتحاد اقوام در ایران بزرگ

فرصت تاریخی دولت پزشکیان برای تحکیم اتحاد ملی از مسیر فرهنگ

یکی از ستون‌های اصلی ایجاد اتحاد ملی در جوامع چندقومیتی، کار فرهنگی هدفمند و هوشمندانه است؛ کاری که نه با شعار، بلکه با «رسمیت‌بخشی به تنوع»، «احترام به هویت‌های محلی» و «بازنمایی منصفانه فرهنگ‌ها» محقق می‌شود. امروز، با روی کار آمدن دکتر مسعود پزشکیان—شخصیتی که خود محصول زیست مشترک قومی و فرهنگی آذربایجان و کردستان است—فرصتی کم‌نظیر برای بازسازی اعتماد میان اقوام ایرانی فراهم شده است.

دولت پزشکیان از همان ابتدا نشان داد که گوش شنوا برای تنوع فرهنگی و نگاه ملی فراتر از مرزبندی‌های قومیتی دارد. این نگاه می‌تواند بنیان یک «اتحاد پایدار» باشد؛ اتحادی که با حذف یا نادیده گرفتن هویت‌ها به‌دست نمی‌آید، بلکه با احترام به آن‌ها ساخته می‌شود.

در این مسیر، کار فرهنگی و هنری نقشی کلیدی دارد. اجرا و حمایت از تئاترهایی مانند ستارخان و کوراوغلو—که قهرمانان عدالت‌طلب و آزادی‌خواه آذربایجان را در بستر هویتی و تاریخی‌شان بازنمایی می‌کنند—نمونه‌ای روشن از این فرصت است. چنین آثاری، صرفاً یک فعالیت هنری نیستند؛ زیرساخت‌های نرم اتحاد ملی هستند.

وقتی یک دولت به هنرمندان اجازه می‌دهد روایت‌های قومي و محلی خود را بیان کنند، در واقع دارد پیام می‌دهد که:

«ایران خانه همه شماست، با تمام رنگ‌ها، زبان‌ها و روایت‌ها.»

اما نقطه مقابل این مسیر، نگرش‌های فاشیستی و پان‌فارسی است که سال‌ها اتحاد ملی را آسیب‌زده‌اند. این نگرش‌ها با تقلیل ایران به یک زبان، یک فرهنگ و یک روایت، خواسته‌اند تنوع را تهدید جلوه دهند؛ غافل از اینکه هیچ ملتی با حذف هویت‌ها متحد نشده است.

اتحاد واقعی از دل گفت‌وگو، احترام، بازنمایی عادلانه و اعتقاد به ایرانِ چندفرهنگی شکل می‌گیرد.

اگر دولت پزشکیان بتواند این فرصت فرهنگی را تقویت کند—از تئاتر و موسیقی گرفته تا آموزش و رسانه—می‌تواند ایران را به مرحله‌ای برساند که هویت‌های قومی به‌جای تقابل، به دارایی‌های ملی تبدیل شوند.

ایران زمانی قدرتمند خواهد شد که کرد، آذری، بلوچ، لر، عرب، ترکمن، گیلک، فارس و همه اقوام بدانند که سهم و صدا و تصویرشان در فرهنگ ملی محفوظ است.

اتحاد ملی نه با حذف تفاوت‌ها، بلکه با به‌رسمیت شناختن زیبایی تفاوت‌ها به‌وجود می‌آید؛ و دولت پزشکیان امروز فرصت آن را دارد که این مسیر را به یک سیاست پایدار فرهنگی تبدیل کند.