زنده‌نام تبریز؛ وقتی یک امام جمعه هنوز میان مردم است

سعید ایریلوزادیان: چهارمین همایش «زنده‌نامان تبریز» در حالی برگزار می‌شود که نام شهید خدمت، حضرت آیت‌الله سید محمدعلی آل‌هاشم، بیش از هر زمان دیگری معنای «زنده‌نام» را برای مردم این شهر تداعی می‌کند؛ نامی که با شهادت خاموش نشد، بلکه زنده‌تر از همیشه در جان تبریز جریان یافت.شهید آل‌هاشم از آن روحانیونی نبود که دین را در قاب‌های رسمی و فاصله‌دار تعریف کند. او دین را در کوچه‌های تبریز، در صف نانوایی، در مترو، در درد دل‌های بی‌واسطه مردم معنا کرد. مردم تبریز او را نه با عنوان، که با حس حضورش به یاد می‌آورند؛ حضوری آرام، صادقانه و بی‌تکلف. به همین دلیل، پس از شهادتش، شهر فقط یک مسئول را از دست نداد؛ بلکه یک تکیه‌گاه معنوی از ایشان کم شد.

تبریز پس از آل‌هاشم؛ خلأیی که دیده و حس می‌شود

بعد از شهادت آیت‌الله آل‌هاشم، تبریز متفاوت شد. در نگاه مردم، در سکوت‌های کوتاه پس از نماز جمعه، در حسرت‌های ناگفته. مردم می‌گویند: «دیگر کسی نیست بی‌واسطه حرف دل‌مان را بشنود.» این جمله ساده، عمق فقدان را نشان می‌دهد. شهادت او، زخمی عاطفی بر پیکر شهر گذاشت؛ زخمی که نشان می‌دهد رابطه او با مردم، فراتر از یک مسئولیت اداری یا جایگاه رسمی بود.او مصداق روشن پیوند دین و مردم بود؛ دینی که از تریبون پایین می‌آید، کنار مردم می‌ایستد و در لحظه خطر، جان خود را فدای خدمت می‌کند. شهادتش در مسیر خدمت، مهر تأییدی بود بر صداقت سال‌ها رفتار و گفتارش.

ایثار و شهادت؛ استمرار هویت تبریز

تبریز، شهری است که شهادت را خوب می‌فهمد. از تاریخ پرالتهابش تا انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، همواره ایثار بخشی از زیست اجتماعی این شهر بوده است. اما شهادت آیت‌الله آل‌هاشم، یادآور یک حقیقت مهم بود:

شهادت فقط در میدان نبرد نیست؛ در میدان خدمت هم می‌توان به آن رسید.او به مردم تبریز آموخت که می‌توان عالم دینی بود و در عین حال مردمی، می‌توان مسئول بود و در عین حال فروتن، و می‌توان در اوج خدمت، به بلندای شهادت رسید. همین معناست که او را به یک «زنده‌نام» واقعی تبدیل کرده است؛ کسی که نبودنش، بیش از بودن بسیاری، دیده می‌شود.

«زنده‌نامی» که هنوز نفس می‌کشد

چهارمین همایش «زنده‌نامان تبریز»، بدون تردید با نام شهید آل‌هاشم، رنگ و بویی دیگر دارد. او زنده‌نام است، چون هنوز در رفتار مردم حضور دارد؛ در مطالبه صداقت از مسئولان، در انتظار ساده‌زیستی از مدیران، و در اشتیاق به دینی که کنار مردم می‌ماند، نه بالای سرشان.تبریز، امروز با یاد او زندگی می‌کند؛ با دلتنگی، با افتخار، و با این احساس مشترک که شهید آل‌هاشم هنوز امام جمعه این شهر است؛ حتی اگر دیگر بر منبر نباشد. او رفت، اما دین مردمی، ایثار بی‌ادعا و شهادت آگاهانه‌ای که به تبریز آموخت، ماندگار شد؛ و همین، معنای حقیقی «زنده‌نام تبریز» است.