رسانه‌ها؛ ستون پنهان وحدت ملی

یادداشت: یونس یوسفی

در هر کشوری، مخصوصاً جوامعی با تنوع قومی، فرهنگی و فکری مانند ایران، «وحدت ملی» یک امر طبیعی و خودکار نیست؛ بلکه پدیده‌ای است که باید آگاهانه ساخته و نگهداری شود. در این میان، رسانه‌ها یکی از اثرگذارترین بازیگران این میدان‌اند؛ بازیگرانی که می‌توانند جامعه را به هم نزدیک کنند یا ناخواسته شکاف‌ها را عمیق‌تر سازند.

رسانه فقط منتقل‌کننده خبر نیست، بلکه شکل‌دهنده ذهنیت عمومی است. نوع انتخاب تیترها، شیوه پرداختن به اختلاف‌ها، برجسته‌سازی مسائل و حتی واژگانی که به کار می‌رود، مستقیماً بر احساس همبستگی یا تقابل در جامعه اثر می‌گذارد.

پرهیز از دوقطبی‌سازی

یکی از مهم‌ترین وظایف رسانه مسئول، پرهیز از دوقطبی‌سازی افراطی است. جامعه‌ای که مدام به «ما و آن‌ها» تقسیم شود، به‌تدریج سرمایه اجتماعی خود را از دست می‌دهد. اختلاف نظر در هر کشوری طبیعی است، اما تبدیل اختلاف به دشمنی، هنر رسانه نیست؛ بلکه ضعف حرفه‌ای آن است.

ترویج گفت‌وگوی ملی

رسانه‌ها می‌توانند میدان گفت‌وگوی ملی باشند؛ جایی که دیدگاه‌های متفاوت در فضایی منطقی و محترمانه مطرح شود. وقتی مردم ببینند حتی نقدهای جدی نیز امکان بیان دارند، احساس حذف‌شدگی کاهش می‌یابد و اعتماد عمومی تقویت می‌شود.

برجسته‌سازی نقاط مشترک

در شرایطی که فضای خبری جهان پر از تنش، بحران و خبرهای منفی است، تمرکز صرف بر مشکلات، روحیه جمعی را تضعیف می‌کند. رسانه‌های هوشمند در کنار نقد، موفقیت‌های علمی، فرهنگی، اجتماعی و انسانی جامعه را نیز برجسته می‌کنند. این کار حس «با هم بودن» را تقویت می‌کند.

مسئولیت در زمان بحران

در شرایط بحرانی — از حوادث طبیعی تا تنش‌های سیاسی — نقش رسانه‌ها چند برابر می‌شود. انتشار اخبار تأییدنشده، تیترهای هیجانی یا تحلیل‌های التهاب‌آفرین می‌تواند جامعه را دچار اضطراب و بی‌اعتمادی کند. در مقابل، اطلاع‌رسانی دقیق، آرام و مسئولانه، خود عاملی برای حفظ انسجام ملی است.

احترام به تنوع

کشوری با تنوع قومی و فرهنگی، نیازمند رسانه‌ای است که این تنوع را تهدید نبیند، بلکه آن را بخشی از هویت ملی بداند. نمایش عادلانه فرهنگ‌ها، گویش‌ها و دیدگاه‌های مختلف، حس تعلق به کشور را در میان همه اقشار تقویت می‌کند.

در آخر باید گفت رسانه‌ها تنها ناظر جامعه نیستند؛ آن‌ها سازنده فضای روانی کشورند. اگر رسانه‌ها مسئولانه، حرفه‌ای و منصفانه عمل کنند، می‌توانند به پلی میان گروه‌های مختلف اجتماعی تبدیل شوند و سرمایه‌ای به نام «وحدت ملی» را تقویت کنند؛ سرمایه‌ای که در روزهای سخت، مهم‌ترین پشتوانه هر ملت است.